Orzeł Biały – historia godła Polski od średniowiecza do dziś
Biały orzeł w koronie na czerwonym polu to jeden z najstarszych symboli państwowych w Europie. Jego wygląd zmieniał się przez wieki, a jedna zmiana, czyli utrata korony po II wojnie światowej, stała się symbolem sama w sobie.
Najstarsze wizerunki
Najstarszą zachowaną monetą z ukoronowanym orłem jest denar Bolesława Chrobrego, pierwszego króla Polski. Z kolei na rewersie pieczęci majestatowej Przemysła II, koronowanego w 1295 roku, widnieje gotycka tarcza z orłem w koronie. Według opracowań IPN to właśnie w XIII wieku, za panowania Przemysła II, orzeł w koronie na tarczy stał się oficjalnym herbem państwa polskiego.
Wzór z 1927 roku
W II Rzeczypospolitej zdecydowano o ujednoliceniu wyglądu godła. Nowy wzór wprowadzono rozporządzeniem z 13 grudnia 1927 roku, a jego projekt nawiązywał do Orła Białego z czasów króla Stefana Batorego.
Orzeł bez korony
Po II wojnie światowej komunistyczne władze pozbawiły orła korony. Dla wielu Polaków było to symbolem zniewolenia narodu. Herb PRL wprowadzono dekretem z 7 grudnia 1955 roku. Rok później, w 1956 roku, Rząd RP na Uchodźstwie zamknął koronę i zwieńczył ją krzyżem. Była to zmiana używana na uchodźstwie, a nie w kraju.
Powrót korony
Złotą koronę przywrócono Orłowi Białemu po przemianach politycznych w 1989 roku. Obecnie obowiązujący wzór określa ustawa z 9 lutego 1990 roku. Wykorzystała ona nieznacznie zmieniony projekt z 1927 roku, z którego usunięto między innymi złotą bordiurę tarczy. Ustawa opisuje orła białego ze złotą koroną, zwróconego w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, złotym dziobem i szponami, umieszczonego w czerwonym polu tarczy.
Orzeł w grafice a godło w ujęciu urzędowym
Wizerunek orła pojawia się w niezliczonych stylizacjach: na ubraniach, plakatach i pamiątkach. Godło w urzędowej postaci to jednak symbol państwa, którego używanie regulują odrębne przepisy, w tym ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Zanim użyjesz urzędowego wzoru godła w komercyjnym projekcie, warto sprawdzić aktualne brzmienie tych przepisów.